Psikoterapi birçok zihinsel bozukluk için yaygın olarak kullanılan bir tedavi yöntemidir ancak aynı zamanda günlük zorlukların ve endişelerin üstesinden gelmeye de yardımcı olabilir.
Psikologlar çeşitli sağlık sorunlarına müdahale edebilir ve kanıta dayalı tedavi yöntemlerini kullanarak insanların yaşamlarını iyileştirmelerine yardımcı olabilirler. Genellikle terapiler kullanırlar (psikoterapi veya konuşma terapisi olarak adlandırılır). Terapinin pek çok şekli vardır ancak psikolog, hastanın problemini çözmek ve onun özelliklerine ve tercihlerine göre en iyi yaklaşımı bulmak için kişiyle birlikte çalışır.
İnsanlar çeşitli nedenlerden dolayı, genellikle duygusal, zihinsel veya davranışsal zorlukları çözmek için psikolojik desteğe başvururlar. Bazı insanlar stres, kaygı veya depresyonla başa çıkma konusunda yardım ararken, diğerleri kendilerini daha iyi anlamaya veya geçmiş travmalarla baş etmeye çalışır. Psikologlar duyguları keşfetmek, başa çıkma stratejileri geliştirmek ve genel refahı iyileştirmek için güvenli, yargılamayan bir alan sağlar.
Psikolojik destek almak, “düzeltilmeniz” gerektiği veya “yanlış” bir şeyler olduğu anlamına gelmez. Aksine, sizi anlayan ve kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olacak araçlara sahip biriyle düşüncelerinizi, duygularınızı ve hayatın karmaşıklıklarını işleyebileceğiniz güvenli bir yerdir. Psikoterapi birçok zihinsel sağlık sorununun semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Terapi ile insanlar onları zorlayan semptomlarını tek başlarına yönetmeyi öğrenebilirler.
Terapi aynı zamanda ayrılıklar, ölümler, ebeveynlik zorlukları, sağlık etkileri veya aile sorunları gibi hayatın zorluklarını da ele almanıza yardımcı olur. Örneğin, çift terapisi sizin ve partnerinizin ilişki sorunlarını çözmenize ve etkileşim kurmanın yeni yollarını öğrenmenize yardımcı olabilir.
Terapiye yaş, cinsiyet veya kökene bakılmaksızın herkes erişebilir. Genel kanının aksine; sadece psikolojik sorunları olan insanlar değil: Günlük zorluklarla veya ilişki sorunlarıyla mücadele eden, sadece kişisel gelişim arayan insanlar da terapiye gidebilirler. Çocuklar, gençler, yetişkinler ve ayrıca çiftler veya aileler ihtiyaçlarına göre terapiye katılabilirler.
Yardım isteme zamanının gelip gelmediğini merak ediyorsanız, terapinin size rahatlama, daha fazla anlayış ve yenilenmiş bir amaç duygusuyla yaşamın zorluklarını üstlenme gücü getirebileceğine dair yaygın işaretler bulunmaktadır.
Terapiye Hangi Durumlarda Başvurulur?
Sevilen birini kaybetmenin ardından yaşanan üzüntüyle, kronik ayrılıkla veya yaşam stresiyle ya da boşanma veya taşınma gibi büyük zorluklarla baş etmek gibi çeşitli nedenlerle terapiye başvurular görülmektedir. Yardım aramaya yol açabilecek diğer faktörler arasında düşük özgüven, öfke kontrolü, bağımlılık veya duygudurum bozuklukları yer alır.
Stres, korku, keder veya dayanıklılığa çoğu zaman zorluklar, aile sorunları, hastalık, taşınma, kariyer değişiklikleri veya sevilen birinin kaybı eşlik eder. Bu olaylarla başa çıkmanıza ve iyileşmenize yardımcı olması için terapiyi düşünmelisiniz, özellikle de bunları daha önce hiç yaşamadıysanız.
Kendinizi bunalmış, sıkışmış hissediyorsanız veya duygularınızı veya koşullarınızı kendi başınıza yönetemiyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanına görünmeyi düşünmelisiniz. Düşünceleriniz, duygularınız veya davranışlarınız uyku, iş veya ilişkiler gibi günlük yaşamı etkilemeye başlarsa yardım aramanın tam zamanıdır. Tek başına mücadelenin zorluğunu hissettiğinizde, bu zamana kadar işe yaramış başa çıkma mekanizmalarınızın artık işe yaramadığını gördüğünüzde terapi seçeneği masada olmalıdır. Erken müdahale sorunların daha da kötüleşmesini önleyebilir, böylece bir krizi beklemenize gerek kalmaz.
Hepimiz hayatta bazı şeylerin aşılmaz göründüğü, zorlukların üst üste geldiği ve en küçük görevlerin bile aşılamaz göründüğü zamanlar yaşarız. Belki günü atlatmakta zorlandığınızı ya da bir zamanlar hissettiğiniz neşenin kaybolduğunu fark etmişsinizdir. Zor bir zamanın ne zaman daha ciddi bir duruma dönüştüğünü söylemek her zaman kolay değildir, ancak bazı işaretleri bilmek ne zaman ek destek alacağınıza karar vermenize yardımcı olabilir. Psikolojik veya duygusal sorunların günlük yaşamı ve işleyişi etkilemesi durumunda terapi önerilebilir. Terapi ne hissettiğinizi, neden hissettiğinizi ve bununla nasıl başa çıkacağınızı anlamanıza yardımcı olabilir. Psikoterapi, duygusal zorluklarla, yaşam zorluklarıyla ve zihinsel sağlık sorunlarıyla mücadele eden insanlara yardımcı olabilir.
Terapiden Yararlanabileceğiniz İşaretleri Tanımak
Terapiye hazır olup olmadığınıza karar vermeden önce bir süre düşünmeniz gerekebilir. Sorunlarınızın zamanla, yaşam tarzı değişiklikleriyle veya arkadaşlarınızın ve ailenizin desteğiyle iyileşip iyileşmeyeceğini bekleyip görmek isteyebilirsiniz.
Amerikan Psikoloji Derneği, bir şeyin sizi strese sokmasına ve hayatınızın bazı yönlerini etkilemesine neden oluyorsa, özellikle aşağıdaki durumlarda bir terapiste görünme zamanını düşünmenizi önerir:
- Sorunu düşünmek veya çözmek için günde en az bir saat harcamanız gerektiğinde
- Sorun utanç vericidir veya başkalarından kaçınmak istemenize neden olduğunda
- Sorun yaşam kalitenizde düşüşe neden olduğunda
- Sorun okul, iş veya ilişkiler üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunda
- Sorunla başa çıkmak için hayatınızda değişiklikler yaptınız veya alışkanlıklar geliştirdiğinizde.
Belirtileriniz kendinizi kontrolsüz hissetmenize neden oluyorsa veya bunların size ya da başkalarına zararlı olabileceğini düşünüyorsanız tedavi arama zamanının gelmiş olabileceğini düşünmek önemlidir.
Psikolojik destek, insanların netlik kazanmalarına, dayanıklılık geliştirmelerine ve daha sağlıklı düşünme ile davranış biçimleri geliştirmelerine yardımcı olmaktadır. Duygusal stresi azaltabilir, ilişkileri geliştirebilir ve özgüveni artırabilir. Terapi aynı zamanda insanlara gelecekteki zorlukların üstesinden gelebilecek araçları vererek uzun vadeli zihinsel ve duygusal gücü de destekler.
Temel faydalar arasında refahın artması, daha iyi başa çıkma becerileri ve daha uzun, daha sağlıklı bir yaşam yer alıyor. Bir destek almanın ayrıca depresyonu, kaygıyı ve stresi azalttığı da görülmektedir.
Kendinizin Yeni Yönlerini Keşfedin ve Geliştirin
Psikoterapi sürecine dahil olursanız, sıklıkla kendinizin yeni yönlerini, yeni bakış açılarını ve düşünme yollarını, yeni yolları, yeni yeteneklerinizi günlük yaşamınıza entegre etmek istediğiniz yeni yönlerinizi keşfedersiniz. Bu, ister küçük bir şey olsun (yeni bir alışkanlığa başlamak veya hoşunuza giden yeni bir aktivite keşfetmek gibi) ister daha büyük bir şey olsun (örneğin istenmeyen bir alışkanlığın veya uzun süredir devam eden bir kısır döngünün üstesinden gelmek için kendi içinizde yeni bir güç kaynağı bulmak veya bugün nasıl biri olduğunuzu ve bunun geleceğiniz için ne anlama geldiğini anlamak için hayatınızda önemli bağlantılar kurmak gibi) kendinizin yeni yönlerini keşfetmenize olanak tanır. Bu yeni keşif türü, sizin hakkınızda geleceğinizi zenginleştirebilecek iç görüler sağlar.
Kaybolduğunuzu Hissettiğinizde Güvenli Bir Yerde Yeni Hedefler Belirleyin
Kendinizi kaybolmuş hissediyorsanız psikolojik destek, yaşamınız için yeni hedefler ve yönler belirlemenize de yardımcı olabilir. İş ve yaşamın baskısıyla, kaybolmuş, hayatın talepleri karşısında bunalmış, ne istediğinizi ya da hayatınızda nereye gitmek istediğinizi bilmiyor olabilirsiniz. Terapi süreci boyunca, eğitimli psikoloğunuz hayatınızdaki en önemli şey hakkında düşünmenize, anlamlı bir yön bulmanız için düşüncelerinizi yavaşlatmanıza ve geleceğe yönelik gerçekçi ve pratik hedefler belirlemenize yardımcı olacaktır.
Gerçek İnsan Bağlantısı Deneyimlemek
Psikoterapinin bir diğer önemli amacı da deneyimlerinizi, hikayenizi ve gerçeğinizi gerçekten anlamak ve duymak isteyen birini hissetmek ve onunla bağlantı kurmaktır. Terapistiniz, savunmaya geçmeden, sizi susturmadan, kazanmaya ya da haklı olmaya çalışmadan gerçek bir bağlantı kurmanıza yardımcı olmak için eğitilmiştir. Terapistiniz size rahat olmanız için zaman ve alan verecek, aynı zamanda anlaşıldığınızı hissetmeniz ve söylemek istediklerinizi bulmanız, kendiniz olmanız ve kabul edildiğinizi hissetmeniz için sabırlı olmanız için de eğitilmiştir. Bu, terapistinizin işinin güvenmek ve sizin çıkarlarınızı göz önünde bulundurmak olduğu bir alandır.
Hayattaki Olumlu Duyguları Artırmak / Olumsuz Duyguları ve Semptomları Azaltmak
Sadece olumsuz duyguları azaltmak değil, aynı zamanda olumlu duyguları, olumlu deneyimleri ve gündelik işlevselliği artırmanın yollarını bulmak da önemlidir. Olumlu duygulanımın sürekliliğini sağlamak konusunda psikolojik destek faydalı olabilmektedir.
Olumsuz duygulanımlarda, örneğin; duygusal sıkıntı, kontrol edilemeyen endişe, uyku-yeme problemleri, umutsuzluk, ise birçok kişi, depresyon, anksiyete ve diğer bozukluklar gibi ruh sağlığı bozukluklarının istenmeyen olumsuz semptomlarını azaltmak için psikoterapi almaya başvurulmaktadır. Olumsuz semptomların genel yaşamda sorunlara yol açtığı alanlar bulunmaktadır: ilişkilerde bozulmalar, sürdüme ve kurma zorlukları, okul veya iş gibi performans beklenen yerlerde aksaklıklar, sosyal sorumlulukları yerine getirmek gibi.
Gerek olumsuz duygulanımlar gerekse bu semptomların yarattığı bozulmalar söz konusu olduğunda etkileri azaltmak için terapiler ve psikoterapi teknikleri geliştirilmiştir.
Terapi ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Zihinsel sağlığımızı iyileştirmek için atabileceğimiz bazı adımlar vardır; diğer insanlarla iletişim kurmak, fiziksel aktiviteler, rahatlama teknikleri, başa çıkma mekanizmalarını geliştirmek, anlam ve amaç edinmek ve terapiye başlamak gibi.
Terapiye gitmek tamamen normaldir. Toplumsal kanı ve etiketlerin aksine kendi ruhsal ihtiyaçlarımıza ve zihinsel sağlığımıza özen gösterdiğimizin işaretidir.
Terapinin sadece ciddi zihinsel sağlık sorunları olan kişi için olduğu bilgisi doğru değildir. Terapi, sorunlarının ciddiyeti ne olursa olsun herkes için faydalı olabilir. İnsanların zihinsel ve duygusal refahlarını geliştirmelerine, kişisel hedefler belirlemelerine ve bunlara ulaşmalarına ve esneklik geliştirmelerine yardımcı olabilir. Terapi, hayatınız birçok alanında iyileşme için bir araçtır. İster mutlu ister depresif hissedin, terapi kendinize yapabileceğiniz bir yatırım olarak deneyimlenmelidir.
Haftada bir seans terapi sıklığı birçok durum için psikoterapi alanında genellikle standart uygulama olarak kabul edilir. Tutarlılığı sağlamak, ilerlemeyi ve desteği kolaylaştırmak için düzenli aralıklar önemlidir. Terapi seanslarının sıklığı ihtiyaçlarınıza ve koşullarınıza bağlı olarak değişebilir. Birinin ne sıklıkla terapiye katılması gerektiğine dair herkese uyan tek bir cevap yoktur. Bazı durumlarda, terapistiniz durumunuza uygun bir seans sıklığı önerecektir.
Tedavinin etki süresini birçok faktör belirlemektedir. APA araştırmalarına göre ortalama 15 ile 20 seans terapinin etkisinin gözlemlendiği süreçtir. Ancak kullanılan teknik, terapi sıklığı, danışanın öyküsü ve hedeflerine bağlı olarak etki süresi farklılaşmaktadır.
Danışanlar hedeflerine doğru somut ve pratik adımlar atmaya başladıkları ölçüde kendilerini daha iyi hissetmeye başlarlar. Bu adımlar ise genellikle üç ila dört seans içinde ortaya çıkmaya başlar.
Günden güne küçük ve ince anlarda iyi hissetmeye başladığınızda, terapistiniz tarafından desteklendiğinizi hissettiğinizde, ilişkilerinizde iyileşme gözlemlediğinizde, daha önce bakmadığınız kör noktalarınıza odaklanmaya başladığınızda ve işlevsiz başa çıkma mekanizmalarınızı görmek mümkün olduğunda iyi giden bir terapi sürecinden bahsediyor olabiliriz. Ayrıca rahatsız edici düşüncelerinizin azalması, duygularınızı daha iyi düzenleyebilmeniz veya günlük hayatınızdaki stresin hafiflemesi gibi olumlu gelişmeleri gözlemlemek de terapinin işlevini gösterebilmektedir.
Evet, terapistinize her şeyi anlatmalısınız. Tedavi sürecince şeffaflık, terapi hedeflerinize ulaşmanıza ve daha iyi hissetmenize yardımcı olacaktır.
Hayır, terapistlerin resmi veya bağımsız olarak teşhis etme yetkisi yoktur. Yalnızca semptomları tanımak, işlevi değerlendirmek ve ihtiyaçlarına göre uyarlanmış destek sağlamak için değerlendirme süreçlerinin bir parçası olarak standartlaştırılmış tanı kriterlerini kullanabilirler. Resmi tanı genellikle bir psikiyatrist gibi başka bir nitelikli ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılır.
Hayır. Terapi ve kayıtları hiçbir zaman herhangi bir yerde herhangi bir kamu kaydına işlenmez. Bir doktor muayenehanesindeki tıbbi kayıtlarla aynı şekilde, terapistin ve danışan gizlilik ilkesince saklanır.
